2026-жылдын 20-октябрында Төлөк айылындагы Соң-Көл жалпы билим берүү мектебинде «Соң-Көл куштарын бирге сактайлы!» аттуу жамааттык экологиялык фестиваль өттү. Иш-чарага мектеп окуучулары, жергиликтүү коомчулуктун өкүлдөрү, жаратылышты коргоо тармагындагы адистер жана Кочкор райондук билим берүү бөлүмүнүн өкүлү катышты. Фестивалдын алкагында 7–8–9-класстардын окуучулары экологиялык сынактарга катышып, байгелүү орундарга ээ болушту.

 Табиятты коргоо — ар бир адамдын жоопкерчилиги. Айрыкча Соң-Көл сыяктуу өзгөчө жаратылыш байлыгына ээ аймакта жашаган жаш муундун экологиялык билимин жогорулатуу, көлдүн канаттууларын, суулуу-саздак жерлерин жана биологиялык ар түрдүүлүгүн сактоого тартуу маанилүү. Ушул максатта уюштурулган «Соң-Көл куштарын бирге сактайлы!» экологиялык фестивалы окуучуларга жаратылышты таанып-билүүгө, өз ойлорун айтууга жана айлана-чөйрөнү коргоого багытталган демилгелерге активдүү катышууга мүмкүнчүлүк берди.

Фестиваль Соң-Көл жалпы билим берүү мектебинде өтүп, ага мектеп окуучулары менен катар жергиликтүү активисттер, айыл аймактарынын жана жайыт пайдалануучулар коомунун өкүлдөрү, жаратылышты коргоо тармагындагы адистер, орнитологдор жана тиешелүү мекемелердин өкүлдөрү катышты. Иш-чарага Кочкор райондук билим берүү бөлүмүнүн өкүлүнүн келиши да билим берүү мекемелеринде экологиялык тарбиянын маанилүүлүгүн белгилеген учурлардын бири болду.

Фестивалдын катышуучулары алгач экологиялык жана сүрөт көргөзмөлөрү менен таанышып, жергиликтүү ишкерлердин, аялдар топторунун жана кол өнөрчүлөрдүн продукциялары коюлган жарманкени көрүштү. Көргөзмөлөрдө Соң-Көлдүн биологиялык ар түрдүүлүгү, канаттуулар дүйнөсү жана жаратылышты сактоонун мааниси чагылдырылды. Ал эми «Соң-Көл канаттуулары» фотозонасы катышуучуларга жаратылыш темасындагы эсте каларлык көз ирмемдерди тартуулоо менен бирге фестивалдын мазмунун толуктады.

 Иш-чаранын салтанаттуу ачылышында Кочкор райондук билим берүү бөлүмүнүн өкүлү Жумаалы уулу Адил, Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын Биология институтунун илимий кызматкери Мыскал Ганыбаева, «Экологиялык коопсуздук» коомдук бирикмесинин жетекчиси Анара Султангазиева, Каратал-Жапырык мамлекеттик жаратылыш коругунун директору Алмаз Сатыбеков жана  «Туруктуу өнүгүү стратегиясынын институту» коомдук фондунун менеджери Анара Алымкулова, Төлөк айылынын айыл башчысы Мелисбек Жумалиев катышуучулар менен пикир алмашышты. Алардын катышуусу жаратылышты коргоо маселелеринде жергиликтүү коомчулуктун, билим берүү мекемелеринин жана адистердин кызматташтыгы маанилүү экенин көрсөттү.

Фестивалдын негизги бөлүктөрүнүн бири «Жергиликтүү жаштардын үнү» аталышындагы программа болду. Анда жаштар Соң-Көлдүн биологиялык ар түрдүүлүгүн сактоо, канаттуулар жашаган аймактарды коргоо жана экологиялык көйгөйлөрдү чечүүгө коомчулукту тартуу маселелерине көңүл бурушту. Соң-Көл жалпы билим берүү мектебинин окуучулары иш-чарага активдүү катышып, өздөрүнүн кызыгуусун, билимин жана командалык иштөө жөндөмүн көрсөтүштү.

Фестивалдын алкагында 7-, 8- жана 9-класстардын окуучулары экологиялык сынактарга катышып, байгелүү орундарга ээ болушту. Сынактар окуучулардын жаратылышка болгон кызыгуусун арттырууга, алган билимдерин практикада колдонууга жана бири-бири менен тажрыйба бөлүшүүгө шарт түздү. Окуучулардын ийгилиги мектепте экологиялык тарбияга жана жаратылышты таанып-билүүгө көңүл бурулуп жатканын айгинелейт.

Катышуучулар төрт командага бөлүнүп, «Кушту таануу», «Жаныбарлардын издери», «Саз дүйнөсү», «Канаттуулар жана миграция» аттуу интерактивдүү аянтчаларда күч сынашты. Бул тапшырмалар аркылуу окуучулар канаттууларды айырмалоо, жаныбарлардын издерин таануу, суулуу-саздак жерлердин өзгөчөлүктөрүн түшүнүү жана канаттуулардын көчүп-конуу процесси тууралуу билимдерин бекемдешти.

Андан соң форум-театр форматында Соң-Көлдүн экологиялык көйгөйлөрү талкууланып, аларды чечүүнүн мүмкүн болгон жолдору каралды. Экологиялык квесттин суроолору катышуучуларды ойлонууга, маалыматтарды талдоого жана команда менен биргеликте чечим табууга үндөдү. Мындай интерактивдүү ыкмалар экологиялык билимди жөн гана угуп албастан, иш жүзүндө колдонууга мүмкүнчүлүк берди.

Фестивалдын жүрүшүндө «Убада дарагы» демилгеси да уюштурулду. Анын алкагында катышуучулар «Мен жаратылыш үчүн эмне кылам?» деген суроонун негизинде өздөрүнүн ойлорун жана убадаларын билдире алышты. Бул демилге жаратылышты коргоо чоң иштерден гана эмес, ар бир адамдын күнүмдүк жашоодогу жоопкерчиликтүү аракеттеринен башталарын эске салды.

Иш-чаранын соңунда «Биз — Соң-Көлдүн досторубуз» аттуу экологиялык кайрылуу кабыл алынды. Анын негизги мааниси — Соң-Көлдүн канаттууларын, суулуу-саздак жерлерин жана жалпы экосистемасын сактоого жергиликтүү тургундарды, жаштарды жана билим берүү мекемелерин активдүү тартуу. Фестиваль катышуучулардын жаратылышты коргоо боюнча маалымдуулугун жогорулатууга жана аймактын жаратылыш мурастарын сактоо үчүн биргелешкен аракеттердин зарылдыгын белгилөөгө багытталды.

 «Соң-Көл куштарын бирге сактайлы!» экологиялык фестивалы «Соң-Көлдөгү суулуу-саздак жерлерди жана жайыттарды туруктуу башкаруу жана сактоо» долбоорунун алкагында «Туруктуу өнүктүрүү стратегиясынын институту» коомдук фонду тарабынан уюштурулуп, Швециянын эл аралык өнүктүрүү кызматташтык агенттигинин (SIDA) колдоосу менен өткөрүлдү.

Соң-Көлдүн жаратылышын сактоо — бүгүнкү муундун гана эмес, келечек муундардын да алдындагы милдет. Мектеп окуучуларынын мындай иш-чараларга активдүү катышуусу алардын экологиялык маданиятын калыптандырууга, мекендин жаратылышына болгон жоопкерчилигин арттырууга жана айлана-чөйрөнү коргоо демилгелерине жаштайынан аралашуусуна өбөлгө түзөт.

Даярдаган: Жасмина Мырзабекова